Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho một số đối tượng đặc thù qua hoạt động của luật sư

14h:54, ngày 07/28/2015

Để ngày càng hoàn thiện thể chế Nhà nước ta, quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, đòi hỏi mỗi người dân có kiến thức pháp luật nhất định, do đó công tác phổ biến và giáo dục pháp luật cho mọi đối tượng nhân dân là yêu cầu hết sức cần thiết nhằm áp dụng và thực hiện một cách thống nhất, có hiệu quả. Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật đã được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 20.6.2012 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01.01.2013 trong đó có quy định về nội dung, hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật cho một số đối tượng đặc thù
 
          1. Sự cần thiết và đặc điểm của đối tượng đặc thù

          Nhà nước quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật. Cuộc sống luôn luôn biến đổi rất phức tạp và luật pháp phản ánh cuộc sống, điều chỉnh các quan hệ xã hội do vậy để xã hội phát triển theo một trật tự, quy luật dựa trên sự quản lý của Nhà nước bằng Hiến pháp và pháp luật có hiệu quả thì pháp luật phải thực sự đi vào cuộc sống được mỗi người dân đón nhận, hiểu và thực hiện. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật là yêu cầu hết sức cần thiết, đặc biệt là đối với các đối tượng đặc thù, nội dung và hình thức phổ biến, giáo dục phải phù hợp nhằm mong đạt được mục tiêu đề ra. Mỗi đối tượng cụ thể cần có nội dung và hình thức phổ biến, giáo dục phù hợp, giúp đối tượng hiểu và thực hiện được tốt.

          Tại Mục 2, Chương II- Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 quy định về Nội dung, hình thức phổ biến giáo dục pháp luật cho một số đối tượng đặc thù, gồm: Người dân ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, ven biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế- xã hội đặc biệt khó khăn và ngư dân; người lao động trong các doanh nghiệp; nạn nhân bạo lực gia đình; người khuyết tật; người đang chấp hành hình phạt tù, người đang bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc và người đang bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn, người bị phạt tù được hưởng án treo.

          Có thể nói đặc điểm chung của các đối tượng đặc thù là những người có điều kiện nhận thức pháp luật rất hạn chế, môi trường tiếp xúc pháp luật cũng nhỏ hẹp, trong phạm vi và khuôn khổ nhất định. Chính đặc thù này đã ảnh hưởng tới hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật. Nội dung, hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật đối với đối tượng này cũng cần có phương pháp đặc thù riêng nhằm đạt được hiệu quả thiết thực
 
          2. Thực trạng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng đặc thù thông qua hoạt động của luật sư

      Căn cứ số liệu tại Đoàn luật sư thành phố Hà Nội, theo báo cáo chưa đầy đủ của các Tổ chức hành nghề luật sư (khoảng 47% báo cáo mỗi năm), trong thời gian 03 năm (01/01/2011 đến 31/12/2013) các luật sư Hà Nội đã tham gia và thực hiện:

- Án hình sự 4.613 vụ; trong đó:
+ Số vụ án bào chữa do khách hàng mời là 2.565 vụ (55%);
+Số vụ án theo yêu cầu của Cơ quan THTT là 2.048 vụ (45%);

- Số vụ án dân sự, kinh tế, hành chính, lao động: 5.831 vụ;
- Tư vấn 14.522 vụ việc;

- Đại diện ngoài tố tụng và thực hiện các DVPL khác 19.796 vụ việc;

- Trợ giúp pháp lý trên 8000 vụ việc.

Như vậy, có thể nói hầu hết các lĩnh vực pháp luật, luật sư đều tham gia không những trong tố tụng mà cả ngoài tố tụng và trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật Luật sư năm 2006; được sửa đổi, bổ sung năm 2012. Thông qua hoạt động hành nghề của luật sư thì công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung và cho các đối tượng đặc thù nói riêng đã có những nhận thức pháp luật rất đáng kể góp phần ổn định xã hội và phát triển đất nước.
 
2.1 Ưu điểm

- Ưu điểm lớn nhất trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho các đối tượng đặc thù là họ đã được nhận diện, khoanh vùng, tập trung và hơn nữa là đối tượng trực tiếp tham gia trong vụ việc cụ thể của luật sư. Thông qua hoạt động tố tụng, luật sư được tiếp xúc trực tiếp các đối tượng này không những một mà nhiều lần, qua nhiều thời gian khác nhau của quá trình giải quyết vụ việc nên luật sư có điều kiện phổ biến, giáo dục pháp luật cho người dân;

- Trong hoạt động của mình, thông qua giải quyết vụ việc một cách có hiệu quả, luật sư đã chủ động tìm đến tận vùng dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, ven biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế- xã hội đặc biệt khó khăn và ngư dân. Đây là điều kiện tốt nhất để luật sư trực tiếp qua giải quyết vụ việc đã phổ biến, giáo dục pháp luật cho các đối tượng ở đây; luật sư thực sự nắm bắt sự việc một cách kỹ càng, đặc điểm và đặc thù từng vùng miền và đối tượng cụ thể. Tương tự như các đối tượng khác như lao động trong doanh nghiệp; nạn nhân bạo lực gia đình; người khuyết tật; người đang chấp hành hình phạt tù, người đang bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc hay người đang bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn, người bị phạt tù được hưởng án treo đều được luật sư trực tiếp phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua tư vấn, hướng dẫn để họ hiểu và thực hiện thông qua vụ việc cụ thể như trong các vụ án về Lao động, Cố ý gây thương tích trong bạo lực gia đình, vấn đề đặc xá giảm án hoặc các đối tượng đang được hưởng án treo …;

- Luật sư là người bào chữa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các đối tượng đặc thù này, người đứng về quyền lợi của họ do đó việc luật sư tư vấn, trao đổi dễ dàng được họ tiếp thu, tin, tiếp nhận và làm theo;

- Đây là đối tượng đặc thù, nhận thức nói chung là hạn chế, nhận thức pháp luật lại càng hạn chế hơn; qua hoạt động thông qua vụ việc luật sư vừa trực tiếp nhưng lại có điều kiện tiếp xúc đơn lẻ nên có nhiều thời gian để thực hiện. Điều này có sự tương tác giữa luật sư với đối tượng được phổ biến, giáo dục thông qua tư vấn pháp luật, giải quyết vụ việc làm cho đối tượng hiểu sâu do vậy sẽ đạt hiệu quả cao;

- Khi đã nhận vụ việc, luật sư thực hiện trách nhiệm của mình đối với khách hàng do vậy trong bất luận trường hợp nào luật sư cũng phải cùng các cơ quan hữu quan giải quyết vụ việc nên dù có sự nhiệt tình ở mức nào thì các đối tượng đặc thù cũng được hưởng việc phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua hoạt động pháp lý của luật sư.
 
2.2 Hạn chế

- Cùng với những ưu điểm thì hạn chế lớn nhất trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đối với các đối tượng đặc thù là họ có sự nhận thức chung và nhận thức pháp luật hạn hẹp do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan khác nhau như vùng dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; những người đã bị kết án, tàn tật … thuộc đối tượng khoanh vùng hoặc trong một môi trường không mở;

- Đa số các đối tượng thường tự ti, ít tiếp xúc do vậy có thể bàng quan khi tiếp xúc với luật sư mà việc tiếp xúc, trao đổi chỉ là trách nhiệm mà thôi;

- Trên thực tiễn, hoạt động luật sư đâu đó còn chưa được các cơ quan liên quan tạo điều kiện một cách cần thiết do vậy ảnh hưởng tới thời gian cũng như nội dung, hình thức hoạt động trong đó có công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho khách hàng là các đối tượng đặc thù này.

Bên cạnh hoạt động hành nghề luật sư thì hoạt động của luật sư nói chung theo Luật Luật sư trong đó có công tác trợ giúp pháp lý. Thông qua hoạt động này, trong những năm vừa qua Liên đoàn luật sư Việt Nam nói chung cũng như Đoàn luật sư thành phố Hà Nội đã thực hiện trợ giúp pháp lý cho hàng nghìn đối tượng trong đó có nhiều đối tượng đặc thù như vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, ven biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế- xã hội đặc biệt khó khăn và ngư dân; người khuyết tật; nạn nhân bạo lực gia đình; lao động trong doanh nghiệp; người đang bị áp dụng biện pháp giáo dục, đang chấp hành hình phạt tù và đối tượng khác, đặc biệt là khối học sinh phổ thông. Thông qua hoạt động này đã góp phần phổ biến, giáo dục pháp luật rất tốt cho các đối tượng, tạo sự ổn định xã hội tại mỗi địa phương và cả nước. Từ năm 2012 đến nay, Luật sư của Hà Nội rất tích cực trong việc trợ giúp pháp lý, qua đó tuyên truyên, phổ biến giáo dục pháp luật tại nhiều địa phương như tại các vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, kinh tế- xã hội đặc biệt khó khăn, vùng biển, đối tượng đặc thù khác và có thể nói trở thành ngày hội trợ giúp pháp lý vào Ngày truyền thống luật sư Việt Nam, ngày 10.10 hàng năm. Công tác trợ giúp pháp lý kết hợp tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật được thực hiện tại nhiều địa phương như tại huyện Ba Vì, Phúc Thọ của thành phố Hà Nội; huyện Lương Sơn của tỉnh Hòa Bình; huyện Phong Thổ của tỉnh Lai Châu; xã A pa chải của tỉnh Điện Biên; huyện Cát Hải của thành phố Hải Phòng … với các văn bản luật như Hiến pháp 2013, Luật Đất đai 2013, Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Luật Bình đẳng giới, Luật Phòng chống bạo lực gia đình, Luật Biển …
 
3. Đề xuất, kiến nghị nâng cao hiệu quả công tác phổ biên, giáo dục pháp luật trong thời gian tới

Xã hội luôn vận động và phát triển; Hiến pháp và pháp luật được Nhà nước xây dựng nhằm quản lý xã hội. Muốn quản lý xã hội tốt, ổn định, có hiệu quả thì Hiến pháp, pháp luật phải được người dân hiểu và thực thi một cách tự giác và có hiệu quả do vậy công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung là rất cần thiết đặc biệt cho đối tượng đặc thù. Để làm tốt và có hiệu quả công tác này trong thời gian tới để góp phần hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam; chúng ta cần đầu tư một cách thỏa đáng cả về trí tuệ, thời gian và vật chất, thể hiện ở các khía cạnh cụ thể sau:

Một là, có nội dung và hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp cho đối tượng đặc thù này trên cơ sở nghiên cứu kỹ đặc thù từng đối tượng, cắt bỏ, cụ thể hóa các quy định không còn phù hợp trong giai đoạn hiện nay đảm bảo phù hợp trình độ, điều kiện lãnh thổ vùng, miền thiết thực, hiệu quả;

Hai là, cần có một đội ngũ chuyên gia, nhiệt huyết, am hiểu luật pháp và có khả năng truyên truyền và phổ biến, giáo dục pháp luật. Có sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong tổ chức thực hiện như chính quyền cơ sở và các lực lượng khác như Biên phòng, Hải quan …

Ba là, vấn đề đầu tư tài chính, công sức và thời gian cũng rất quan trọng, phải có một nguồn tài chính thích hợp, thời gian đầy đủ và công sức phù hợp đáp ứng cho việc phổ biến, giáo dục pháp luật có hiệu quả;

Bốn là, con người- yếu tố quyết định của thành công; nhận thức đúng, toàn diện, đầy đủ sẽ có hành động chuẩn; công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói chung và cho đối tượng đặc thù nói riêng cần phải được chú trọng thường xuyên, liên tục và có hiệu quả để các sản phẩm pháp luật sớm đi vào cuộc sống, phát huy được thế mạnh phục vụ lại cuộc sống, góp phần phát triển đất nước. Việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật vào cuộc sống và cuộc sống có sự phản biện, tiếp thu quy định góp phần hoàn thiện giữa lý luận và thực tiễn, thể hiện sự nhịp nhàng trong hoạt động điều chỉnh;

Năm là, định kỳ có sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm nhằm đưa ra những bài học thực tiễn phản ánh rõ nét những quy định của pháp luật liên quan, những điểm chưa phù hợp giữa quy định trong luật nội dung và thực tiễn. Từ đó có đánh giá, xây dựng hoàn thiện hơn các quy định của pháp luật, làm cho lý luận uyển chuyển hơn, phong phú hơn, phù hợp hơn đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và cũng từ việc hoàn thiện này làm căn cứ, quy định chặt chẽ hơn, soi đường cho thực tiễn ngày một sáng tỏ hơn, đưa đất nước ngày càng hùng cường sánh vai với các nước năm châu trên thế giới như lời Bác Hồ hằng mong ước khi sinh thời ./.

Chưa có bình luận