Thực hiện Nghị quyết 857/NQ-UBTVQH13 ngày 25/12/2014 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Kế hoạch của Chính phủ và Bộ Tư pháp về việc lấy ý kiến nhân dân đối với Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi), Viện Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp) đã tổ chức Hội thảo lấy ý kiến chuyên gia, nhà khoa học về một số nội dung của Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi). Tham dự Hội thảo có đại diện Vụ pháp luật Dân sự - Kinh tế (Bộ Tư pháp), Đại học Luật Hà Nội, Học viện Tư pháp, Viện Nhà nước và Pháp luật, Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa Luật Đại học Kinh tế Quốc dân, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, một số Tổ chức hành nghề luật sư, công chứng, ngân hàng …và các chuyên gia, nhà khoa học. Phát biểu dẫn đề của TS. Nguyễn Văn Hiển, Viện Trưởng Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp) nêu rõ vị trí, tầm quan trọng của Bộ luật Dân sự và sự cần thiết sửa đổi lần này, đồng thời chỉ ra những điểm trọng tâm lấy ý kiến nhân dân và yêu cầu của việc lấy ý kiến. Tiếp đó, các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực nghiên cứu pháp luật, các giảng viên pháp luật, nhà nghiên cứu pháp luật đã có những tham luận như trong thời gian dài cho vấn đề dân sự, đặc biệt là các ý kiến của luật sư, công chứng viên là những người trực tiếp và làm công tác thực tiễn để chỉ ra những hạn chế, bất cập trong giao dịch dân sự và thi hành Bộ luật Dân sự thời gian qua.
Thể chế hóa quy định của Hiến pháp 2013, đa số các đại biểu đồng tình với dự thảo về việc bảo vệ quyền dân sự thông qua cơ quan có thẩm quyền là phù hợp trong bối cảnh thực tế và hệ thống pháp luật hiện hành của nước ta Theo đó, tòa án không được từ chối yêu cầu giải quyết vụ, việc dân sự vì lý do chưa có điều luật để áp dụng; quyền nhân thân chỉ nên đưa những vấn đề về cá nhân, còn các vấn đề khác đã có luật chuyên ngành điều chỉnh. Về hộ gia đình và tổ hợp tác không phát huy hay khẳng định trên thực tiễn cũng như lý luận không rõ nên đa số đề nghị không quy định là chủ thể độc lập trong quan hệ dân sự; sở hữu toàn dân là vấn đề khó giải mã, các đại biểu thống nhất quy định sở hữu chung, riêng và còn nhiều băn khoăn với hình thức sở hữu nhà nước, sở hữu toàn dân. Việc điều chỉnh hợp đồng khi điều kiện, hoàn cảnh thay đổi là cần thiết song phải tôn trọng ý chí các bên trong hợp đồng, không do bên thứ ba áp đặt. Bên cạnh đó, vấn đề thời hiệu, TS. Nguyễn Minh Tuấn - Phó Chủ nhiệm Khoa pháp luật Dân sự (Đại học Luật Hà Nội) đề nghị không quy định để đảm bảo triệt để quyền lợi người dân, đã có nhiều đại biểu đồng tình. GS. TS Lê Hồng Hạnh, người có nhiều năm giảng dạy và nghiên cứu pháp luật cho rằng việc sửa đổi cần xuất phát từ người dân, do dân và tạo điều kiện cho người dân quyết định bởi đây là đối tượng trực tiếp tác động, các nhà khoa học cần hiểu và xây dựng pháp luật phù hợp, từ ngữ sử dụng phải dễ hiểu và dễ thực hiện ./.

LS Lê Đăng tùng