Tiếp tục chương trình phiên họp thứ 13, ngày 11-8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Lý lịch tư pháp, do Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo.

Băn khoăn bỏ phiếu LLTP số 2

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Lê Thành Long, qua tổng kết thực tiễn 6 năm thi hành, Luật LLTP đã thực sự đi vào cuộc sống và mang lại nhiều kết quả tích cực, công tác cấp Phiếu LLTP đã cơ bản đáp ứng yêu cầu của người dân và thể hiện vai trò quan trọng của phiếu LLTP trong quản lý Nhà nước, quản lý xã hội.

 Trong 6 năm thi hành luật, Trung tâm LLTP quốc gia và các Sở Tư pháp trong toàn quốc đã cấp được 1.602.468 phiếu LLTP, gấp 2,5 lần số lượng phiếu LLTP được cấp trong gần 10 năm thực hiện Thông tư liên tịch số 07/1999/TTLT-BTP-BCA (655.537 phiếu LLTP). Đồng thời, Luật LLTP đã tạo cơ sở pháp lý có hiệu lực cao để triển khai xây dựng Cơ sở dữ liệu LLTP làm cơ sở cho việc cấp phiếu LLTP được thuận lợi; đưa công tác quản lý Nhà nước về LLTP ngày càng hiệu quả ở cả Trung ương và địa phương.

Tuy nhiên, bên cạnh đó, do được ban hành từ năm 2009 nên một số quy định của Luật LLTP chưa cập nhật được các quy định mới của Hiến pháp năm 2013 và một số luật liên quan được ban hành sau thời điểm này, làm cho một số quy định của Luật LLTP không còn phù hợp. Đồng thời, để đáp ứng được yêu cầu cải cách thủ tục hành chính trong công tác cấp phiếu LLTP, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật LLTP là cần thiết.

Theo Dự thảo, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật LLTP dự kiến sửa đổi 15 Điều; bổ sung 3 Điều; bãi bỏ 7 Điều, 1 khoản; giữ nguyên 34 Điều.

Trình bày báo cáo thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga đánh giá, nhìn chung, hồ sơ dự án Luật đã được Chính phủ chuẩn bị cơ bản đầy đủ các thủ tục theo luật định, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tổng kết việc thi hành Luật, đánh giá tác động của dự thảo Luật, tham khảo kinh nghiệm của một số nước trong lĩnh vực pháp luật về LLTP, đáp ứng yêu cầu theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Đáng quan tâm, đa số ý kiến Ủy ban Tư pháp cho rằng, việc bỏ quy định về Phiếu LLTP số 2, đồng thời bổ sung quy định về cung cấp thông tin LLTP theo yêu cầu cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội cần hết sức cân nhắc. Việc cấp phiếu LLTP số 2 cho cơ quan tiến hành tố tụng để hỗ trợ hoạt động điều tra, truy tố, xét xử là cần thiết và thực tiễn thi hành Luật LLTP thời gian qua không có vướng mắc.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga trình bày báo cáo thẩm tra dự án luật (Ảnh: quochoi.vn)

Cần xác định rõ cơ quan có quyền yêu cầu cung cấp Phiếu LLTP số 2

Khác với phiếu lý lịch số 1, chỉ ghi “không có án tích”, phiếu LLTP số 2 thể hiện cả những án tích đã được xóa và chỉ cấp cho cơ quan tiến hành tố tụng để phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử và cấp theo yêu cầu của cá nhân để người đó biết được nội dung về LLTP của mình.

Ủy ban Tư pháp cho rằng, theo quy định tại Điều 41 Luật LLTP năm 2009 thì việc cấp phiếu LLTP số 2 theo yêu cầu của cá nhân là để người đó biết được nội dung về LLTP của mình, bảo đảm quyền tiếp cận thông tin. Việc sử dụng phiếu LLTP số 2 vào các giao dịch cụ thể do cá nhân được cấp phiếu quyết định và tự chịu trách nhiệm về quyết định này. Mặt khác, nếu bỏ quy định về cấp phiếu LLTP số 2 thì cũng có thể sẽ gây khó khăn và ảnh hưởng đến quyền lợi của chính công dân Việt Nam.

”Thực tế, trong số đối tượng xin cấp phiếu LLTP số 2 thì chỉ có một số rất nhỏ đã từng có án tích có thể gặp bất lợi, nên không thể vì bảo đảm bí mật thông tin của số ít đối tượng này mà ảnh hưởng đến quyền lợi và nhu cầu chính đáng của đa số công dân không có án tích có nhu cầu du học, kết hôn với người nước ngoài, xuất khẩu lao động hoặc định cư ở nước ngoài”, báo cáo thẩm tra nêu. Hơn nữa, quy định về hai loại phiếu LLTP là phù hợp với thông lệ quốc tế, nhiều quốc gia quy định từ 2 - 4 loại phiếu LLTP tùy theo đối tượng được cấp như cơ quan Nhà nước, tổ chức, cá nhân hoặc theo mục đích sử dụng, trong đó có mẫu phiếu chỉ cấp cho các cơ quan tư pháp.

Theo Trưởng ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải, tình trạng lạm dụng cấp phiếu LLTP số 2 chủ yếu phát sinh ở những cơ quan, tổ chức không có thẩm quyền yêu cầu cấp phiếu này. Vì vậy, cần xác định rõ cơ quan nào được quyền yêu cầu cung cấp phiếu LLTP số 2 thay vì bỏ quy định về cấp phiếu LLTP số 2.

Bên cạnh đó, Thường trực Ủy ban Tư pháp cũng cho rằng, Bộ luật Hình sự năm 2015 đã được sửa đổi căn bản với việc bổ sung quy định trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại. Cùng với việc phải chịu trách nhiệm hình sự về 33 tội danh thì pháp nhân thương mại cũng có quyền yêu cầu xác nhận tình trạng xóa án tích nhằm tạo điều kiện tham gia các quan hệ kinh tế và giao dịch khác. Điều 89 Bộ luật Hình sự năm 2015 và Điều 446 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 cũng có quy định về việc đương nhiên xóa án tích đối với pháp nhân thương mại. Tuy nhiên, tờ trình và dự thảo Luật lại không đặt vấn đề bổ sung quy định đương nhiên xóa án tích với pháp nhân thương mại.

Bên cạnh đó, theo quy định tại Điều 2 Luật LLTP, thông tin về LLTP bao gồm án tích và tình trạng thi hành án. Các thông tin về tình trạng thi hành án đối với pháp nhân thương mại và nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong việc cung cấp thông tin về thi hành án phải được quy định trong Luật Thi hành án hình sự. Trong khi đó, dự kiến Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án hình sự sẽ được Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại kỳ họp thứ năm và thông qua tại kỳ họp thứ sáu. Vì vậy, Ủy ban Tư pháp đề nghị lùi thời gian trình Quốc hội việc sửa đổi, bổ sung Luật LLTP năm 2009 tới khi Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án hình sự.

Theo Phapluatxahoi.vn