Sáng ngày 25/5, Quốc hội đã nghe Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Dự thảo Luật quản lý ngoại thương và thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau với sự điều khiển phiên họp của Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển. Cổng Thông tin Điện tử Liên đoàn Luật sư Việt Nam (http://liendoanluatsu.org.vn) xin đăng nguyên văn Bài phát biểu của Luật sư - Tiến sỹ Đỗ Ngọc Thịnh, Đại biểu Quốc hội, Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, góp ý vào Dự thảo này. 

Kính thưa: Đoàn Chủ tọa kỳ họp Quốc hội

Kính thưa: Quốc hội

Trước tiên chúng tôi thể hiện sự đồng tình và đánh giá cao Ban soạn thảo dự thảo luật đã nghiêm túc tiếp thu các ý kiến đóng góp của ĐBQH và các cơ quan ban ngành.

Để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, tôi xin có một số ý kiên góp ý như sau:

Thứ nhất, về nguyên tắc áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại (Điều 69)

Để đảm bảo tính minh bạch và quyền lợi các bên liên quan trong quá trình điều tra phòng vệ thương mại, cũng như khả năng giám sát, kiểm tra quá trình điều tra về vụ việc phòng vệ thương mại.

Tôi đề nghị bổ sung thêm khoản 2 điều 69 như sau: “2. Chỉ được áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại sau khi đã tiến hành điều tra một cách công bằng, minh bạch, phù hợp với quy định của pháp luật Việt Nam và pháp luật Quốc tế; biện pháp phòng vệ thương mại được áp dụng phải phù hợp với chứng cứ, thông tin thu thập được và các kết luận được xác định hợp lệ trong quá trình điều tra vụ việc phòng vệ thương mại tương ứng.”

Thứ hai, nghiên cứu khoản 3 Điều 72 của Dự thảo hiện nay có một số vấn đề như sau:

1. Việc gộp các trường hợp không thỏa mãn điều kiện áp dụng biện pháp chống phá giá, chống trợ cấp và tự vệ như Khoản 3 Dự thảo hiện nay là không phù hợp đảm bảo tính chính xác.

2. Khoản 3 điểm b chưa phù hợp với quy định riêng tại các Điều 81, Điều 89 và Điều 95 về thiệt hại. Vì mức độ của thiệt hại phải là thiệt hại đáng kể. Nhưng nếu kết luận điều tra cho thấy có tồn tại thiệt hại nhưng thiệt hại không đáng kể thì cũng phải chấm dứt điều tra.

3. Việc sử dụng khái niệm “nhập khẩu quá mức” cần phải cân nhắc vì:

Khái niệm này chưa được giải thích hoặc định nghĩa trong Dự thảo cũng như không có trong Hiệp định về Tự vệ của WTO và án lệ của WTO, vì thế sẽ tạo ra khó khăn trong quá trình áp dụng luật sau này.

Khái niệm “nhập khẩu quá mức” tại điểm a khoản 3 khác với điều kiện hàng hóa nhập khẩu gia tăng quy định tại Điều 95 về điều kiện áp dụng biện pháp tự vệ, nên sẽ không phù hợp

Do vậy tôi đề nghị sửa khoản 3 Điều 72 như sau:

“Bộ trưởng Bộ Công Thương quyết định chấm dứt điều tra trong các trường hợp sau đây:

3. Kết luận cuối cùng cho thấy điều kiện để áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại tương ứng với quy định tại Điều 81, Điều 89 hoặc Điều 95 không thỏa mãn.”  

Thứ ba, Điều 73 quy định về điều tra chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại chỉ tóm gọn trong một Điều 73 là có thể còn sơ sài. Hầu hết các nước như Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu, Ấn Độ, Úc đều tách điều tra lẩn tránh nghĩa vụ thực thi biện pháp phòng vệ thương mại ra thành một chương hoặc một phần riêng trong đó có nêu rất cụ thể về các hành vi lẩn tránh, thủ tục điều tra và áp dụng biện pháp chống lẩn tránh.

Do đó tôi đề nghị sửa điều 73:  theo hướng tách riêng điều tra chống lẩn tránh nghĩa vụ thực thi biện pháp phòng vệ thương mại thành phần riêng giống như điều tra chống bán phá giá, chống trợ cấp và các biện pháp tự vệ. Trong đó quy định các điều khoản về định nghĩa, các hành vi lẩn tránh, thủ tục điều tra, áp dụng biện pháp tạm thời, biện pháp áp dụng chính thức

Thứ tư, về nhiệm vụ quyền hạn của  cơ quan điều tra phòng vệ thương mại theo khoản 2 điều 74 thì việc bổ sung nghĩa vụ đảm bảo tính minh bạch và quyền chính đáng của bên liên quan trong quá trình điều tra phòng vệ thương mại hoàn toàn phù hợp với quy định tại Hiệp định WTO về chống bán phá giá, chống trợ cấp hoặc tự vệ, cũng như thông lệ hiện nay được áp dụng bởi cơ quan điều tra tại Việt Nam và các nước trên thế giới

Vì vậy tôi đề nghị bổ sung một điểm nằm giữa điểm d và điểm đ của khoản 2 điều 74 như sau:

“Đảm bảo tính minh bạch của quá trình điều tra và quyền lợi của các bên liên quan trong việc tiếp cận các thông tin của vụ việc, bao gồm cả việc cung cấp đầy đủ và kịp thời các dữ kiện thực tế của vụ việc là cơ sở cho các kết luận của cơ quan điều tra và thông tin của các bên liên quan; cung cấp thông tin cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi có yêu cầu để phục vụ cho công tác thanh tra, giám sát quy trình điều tra, thu thập, xử lý thông tin và ra kết luận điều tra các vụ việc phòng vệ thương mại;”

Thứ năm, tại khoản 4 điều 83 quy định chưa rõ ràng khi chỉ nêu: xác định các tác động  đối với kinh tế xác hội, nếu quả đúng như vậy có thể gây hiểu nhầm là tác động của hàng hóa bị bán phá giá. Do đó tôi đề nghị sửa khoản 4 điều 83 như sau:

“ 4. Xác định các tác động của biện pháp phòng vệ thương  mại tiềm năng (nếu có) đối với lợi ích kinh tế-xã hội của Việt Nam”.

Thư sáu, về khoản 1 Điều 86

Dự thảo đưa ra định nghĩa về biện pháp chống trợ cấp, trong đó có nêu biện pháp này được áp dụng đối với hàng hóa được trợ cấp khi nhập khẩu vào Việt Nam. Tuy nhiên cần phải lưu ý rằng không phải cứ hàng hóa được trợ cấp là được áp dụng biện pháp chống trợ cấp, mà cần phải thỏa mãn điều kiện gây ra thiệt hại hoặc đe dọa gây ra thiệt hại đáng kể đối với ngành sản xuất trong nước. Do vậy tôi đề nghị sửa khoản 1 điều 86 như sau:

“ 1. Biện pháp chống trợ cấp là biện pháp có thể được áp dụng đối với hàng hóa được trợ cấp dưới các hình thức quy định tại Điều 88 của Luật này khi nhập khẩu vào Việt Nam, gây ra hoặc đe dọa gây ra thiệt hại đáng kể dối với ngành sản xuất trong nước.”

Cuối cùng, về quy định biện pháp tự vệ tại khoản 1 điều 94 thì không nên sử dụng khái niệm “nhập khẩu quá mức” bởi những lý do đã được đề cập tại góp ý cho Điều 82 nêu trên.

Khoản 1 điều 94 cần được sửa đổi cho phù hợp với quy định tại Hiệp định của WTO về tự vệ. Theo đó, việc xác định thế nào là hàng hóa gia tăng tuyệt đối hoặc tương đối so với lượng hàng hóa sản xuất trong nước có thể được nhắc lại tại Điều 95 và hướng dẫn cụ thể tại nghị định hướng dẫn. Do đó tôi đề nghị sửa lại khoản 1 điều 94 như sau:

“ 1. Biện pháp tự vệ là biện pháp được áp dụng trong trường hợp hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam gia tăng tuyệt đối hoặc tương đối so với lượng hàng hóa sản xuất trong nước, gây ra hoặc đe dọa gây thiệt hại nghiêm trọng của ngành sản xuất trong nước.”

Tôi xin phép được kết thúc.

Cảm ơn Quốc hội ./.