Đã có dịp đi nhiều nước có mức độ phát triển khác nhau, tôi có cảm giác chuyến đi này như một chuyến trở về nhà, bởi sự đón tiếp nồng nhiệt, trong tình hữu nghị, đầm ấm và thân thiết như anh em trong một gia đình của cá nhân luật sư Khamsay Soulinkhone - Chủ tịch lâm thời cùng các thành viên Đoàn Luật sư Lào. Mối quan hệ này được gây dựng dựa trên lịch sử truyền thống, trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, nhân dân hai nước đã cùng sát cánh bên nhau, viết nên những trang sử hào hùng. Hiện nay, Đảng và Nhà nước hai bên đang cùng nhau xây dựng, vun đắp mối quan hệ đoàn kết đặc biệt giữa hai quốc gia do Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng đồng chí Kayxỏn Phômvihản, đồng chí Souphanouvong đã dày công vun đắp.
 
Cùng với kết quả thảo luận, trao đổi kinh nghiệm trong tổ chức và hoạt động của tổ chức luật sư hai nước, chúng tôi cũng được ông Khamphanh Sitthidampha - Ủy viên Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Lào và ông Soutsaka Bounmanith - Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Lào tiếp và trao đổi nhiều vấn đề liên quan đến tình hình tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp Trung ương, nhất là kinh nghiệm giải quyết những vướng mắc trong mối quan hệ giữa những người tiến hành tố tụng với luật sư. So với số dân hơn 7 triệu người, đội ngũ 206 luật sư của Lào còn rất khiêm tốn về số lượng, đa phần là luật sư trẻ, còn phải tích lũy va chạm nhiều trong thực tiễn để đóng vai trò ngày càng quan trọng trong sự nghiệp xây dựng Nhà nước pháp quyền của Lào.
 
Sự khiêm tốn, tấm chân tình của người dân Lào thể hiện không chỉ từ các cấp lãnh đạo mà chúng tôi có điều kiện tiếp xúc, mà ngay cả trong sinh hoạt và lưu thông trên đường mỗi ngày. Phía bạn Lào luôn tự nhận mình là người em trong gia đình, mong muốn được tiếp thu, học hỏi kinh nghiệm từ phía Việt Nam, nhưng trong một chừng mực nhất định, người Việt mình cũng cần học hỏi những kinh nghiệm của nước bạn Lào. Thủ đô Vientiane chỉ có diện tích 3.290 km2 với chưa đầy triệu dân, ngoài trục đường ngoại giao trung tâm, phần lớn các con đường ở 5 quận nội thành đều nhỏ, giao cắt nhiều, nên xe cộ di chuyển trong khu trung tâm rất chậm. Tuy nhiên, điều mà người lưu thông trên đường ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh sẽ phải suy nghĩ rất nhiều nếu được chứng kiến gần như tuyệt đối không nghe tiếng còi xe trên đường, mọi người kiên nhẫn, nhường nhịn nhau nên giao thông gần như không bao giờ bị ùn tắc.

Ông Vinaythong T. Souphanouvong- con trai thứ ba của cố Chủ tịch nước CHDCND Lào (tên Việt Nam là Chính)

 
Trong chuyến công tác, chúng tôi nhận được sự hỗ trợ, góp ý chân thành đối với quan hệ hợp tác giữa tổ chức luật sư hai nước từ phía cá nhân ông Nguyễn Mạnh Hùng- Đại sứ đặc mệnh toàn quyền của Việt Nam tại Lào cùng Công sứ, Tham tán Công sứ và những bạn bè là doanh nghiệp đang đầu tư kinh doanh tại Lào. Thông qua một người bạn lâu năm, tôi may mắn có cơ hội được tiếp xúc và ăn trưa thân mật với ông Vinaythong T. Souphanouvong- con trai thứ ba của cố Chủ tịch nước CHDCND Lào Souphanouvong sau khi vợ chồng ông vừa đi dự Lễ hội Thạt Luổng truyền thống đặc sắc, đậm nét văn hóa Lào. Tên Việt Nam của ông là Chính, nằm trong bốn anh em Quang- Minh- Chính- Đại do chính Bác Hồ đặt tên. Ở vào độ tuổi 70, trông ông vẫn mạnh mẽ không chỉ ở sức vóc, mà còn cả những trăn trở về quá trình xây dựng và phát triển đất nước Lào. Cuộc hôn nhân như một giai thoại của ông với bà Lộc, người phụ nữ xinh đẹp nằm trong số cả ngàn cán bộ miền Bắc đi B tiếp quản sau khi Sài Gòn được giải phóng để lại trong tôi thật nhiều cảm xúc.

Chụp ảnh lưu niệm cùng LS Phan Trung Hoài trưa ngày 25/11/2015 tại Vientiane

 
Nói tiếng Việt rất sõi, ông tâm sự với tôi thật nhiều về những năm tháng cha ông là người đồng chí, người bạn thân thiết, thủy chung của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhân nói chuyện Quốc hội Việt Nam đang thông qua nhiều đạo luật rất quan trọng, tác động đến việc bảo đảm các quyền con người và Quốc hội Lào chuẩn bị thông qua Hiến pháp sửa đổi vào cuối tháng 12/2015, ông kể lại giai đoạn từ 1979 đến 1982, khi chuẩn bị soạn thảo Hiến pháp của Lào do cha ông là Trưởng Ban soạn thảo, còn ông là Trưởng Ban thư ký, có bàn bạc và tranh luận rất nhiều về tên nước của Lào. Có ý kiến cho rằng, tên nước của Lào nên thay đổi với việc bổ sung cụm từ “xã hội chủ nghĩa”, nhưng sau đó Quốc hội nhất trí giữ nguyên tên nước là Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Dòng chữ phía dưới tiêu đề các văn bản là “Hòa Bình - Độc lập - Dân chủ - Thống nhất - Thịnh vượng”.

Đoàn công tác VBF tại Lào

 
Giải thích cho điều này, ông xúc động nhắc lại chi tiết, vào năm 1946 khi được một phóng viên nước ngoài hỏi, sau khi giành được độc lập thì sẽ lãnh đạo đất nước đi theo con đường nào, cố Chủ tịch Souphanouvong đã khảng khái trả lời: “Đất nước đi theo con đường nào sẽ do người dân Lào tự quyết định lựa chọn...”. Nói đến đây, dường như trong đôi mắt tinh anh của ông ngấn nước, giọng nói như nghẹn lại. Khi nghe ông bảo tên nước của Lào chứa đựng tinh thần cốt lõi dân chủ cho nhân dân, tôi bỗng liên tưởng đến lời Bác Hồ nói: “Dân chủ là của quý báu nhất của nhân dân”. Ở đâu đó giữa bạt ngàn dãy Trường Sơn hùng vĩ mà hai dân tộc đã từng tựa lưng vào nhau cùng đấu tranh, hy sinh giành độc lập, tự do, có một điểm chung trong tư tưởng sáng ngời của lãnh tụ hai dân tộc...