Kỳ III:

LUẬT SƯ CHUYÊN NGÀNH: KINH NGHIỆM NHÌN TỪ CHLB ĐỨC

        Đêm 11/7/2017, Berlin đón một sự kiện giao lưu âm nhạc “Nhớ về Hà Nội” của Nhạc sĩ Phú Quang tổ chức tại VietHaus cách 10 phút đi bộ từ Khách sạn Derag Living Hotes. Trong mấy ngày qua, đa phần vật lộn với những chuyên đề nặng tính chuyên sâu nghề nghiệp, ai cũng mệt mỏi, nên khi người bạn của tôi thông báo mọi người có thể đến VietHaus ăn cơm tối, nhân cơ hội này chúng tôi đã gặp và trò chuyện cùng Nhạc sĩ Phú Quang cũng vừa bay từ Hà Lan sang. Do chương trình trễ nên các thành viên trong Đoàn về sớm để chuẩn bị cho việc nghiên cứu chuyên đề luật sư chuyên ngành (Specialisations for lawyers) tại CHLB Đức được tổ chức vào ngày 12/7/2017 tại trụ sở Đoàn Luật sư Liên bang Đức (BRAK).

Nữ luật sư Kei-Lin Ting-Winarto - Giám đốc điều hành BRAK thuyết trình

đề tài luật sư chuyên ngành tại CHLB Đức sáng 12/7/2017

        Nữ luật sư Kei-Lin Ting-Winarto là Giám đốc điều hành tại BRAK hoá ra là một người quen cũ, đã từng sang Việt Nam tham gia Hội thảo quốc tế về sửa đổi, bổ sung Bộ luật tố tụng hình sự Việt Nam do VBF tổ chức tại Hà Nội vào tháng 3/2012. Với sự mẫn tiệp hiếm có, luật sư Kei-Lin Ting-Winarto trình bày chi tiết về chế độ luật sư chuyên ngành tại CHLB Đức. Luật sư với kiến thức và kỹ năng của mình có thể cung cấp dịch vụ pháp lý với tất cả các phạm vi khi các chủ thể trong xã hội có nhu cầu. Tuy nhiên, do các lĩnh vực hoạt động của luật sư ngày càng phức tạp trong điều kiện thế giới ngày càng phát triển đa dạng bởi tiến trình toàn cầu hoá và phát triển kỹ thuật số, nên thực tế tự nhiên phát sinh nhu cầu chuyên nghiệp hoá hoạt động nghề nghiệp luật sư. Ở CHLB Đức khởi nguồn từ pháp luật chuyên ngành về thuế từ năm 1937, đến nay với số lượng luật sư lên tới 165.000 luật sư, sức cạnh tranh rất lớn, dẫn đến số lượng luật sư chuyên ngành tăng trưởng cao hàng năm.

        Theo quy định tại Khoản 1 Điều 43.c Quy chế luật sư Liên bang, luật sư chuyên ngành là luật sư có kiến thức đặc biệt về chuyên ngành hoạt động, được Ban chủ nhiệm Đoàn Luật sư địa phương cấp chứng chỉ thông qua kỳ thi kiểm tra kiến thức và đánh giá kinh nghiệm thực tiễn từ các hồ sơ vụ việc đã giải quyết trong 3 năm. Hiện ở CHLB Đức có tới 25% số luật sư được cấp tới 53.680 chứng chỉ luật sư chuyên ngành (trong đó có 43.420 luật sư được cấp 01 chứng chỉ; 8.870 luật sư được cấp 2 chứng chỉ và 900 luật sư được cấp 3 chứng chỉ). Điều khá đặc biệt là các luật sư chuyên ngành có thu nhập cao hơn 30% so với các luật sư thông thường và chứng chỉ luật sư chuyên ngành trở thành cách quảng bá tốt nhất cho giá trị “thương hiệu” của luật sư. Tuy nhiên, trong khi các luật sư thông thường không bắt buộc phải thực hiện chương trình bồi dưỡng, các luật sư chuyên ngành phải bảo đảm ít nhất 15 giờ bồi dưỡng bắt buộc trong một năm.

         Sự phát triển luật sư chuyên ngành mới tuỳ thuộc rất nhiều vào nhu cầu của các chủ thể xã hội với các tiêu chí bao gồm: Phải là lĩnh vực tương đối rộng; phân biệt được chuyên ngành khác, nhu cầu xã hội đủ lớn, có năng lực cạnh tranh và phức tạp; đồng thời không làm giảm bớt giá trị của luật sư chuyên ngành đang có. Nhìn từ CHLB Đức, nếu như vào năm 2004 chỉ có 8 chuyên ngành (pháp luật về lao động, hôn nhân gia đình, phá sản, xã hội, thuế quan, hình sự, bảo hiểm và hành chính) thì đến năm 2016 đã phát triển lên tới 23 chuyên ngành, trong đó có những chuyên ngành hoàn toàn mới (như pháp luật thương mại quốc tế, xây dựng, đầu tư và ngân hàng, vận tải và hàng hải, bản quyền, thừa kế, nhập cư, y tế, IT…).

         Sau khi ăn trưa theo cách tự phục vụ ngay tại Văn phòng BRAK với món thịt hầm nấm và khoai tây chín, nghỉ chỉ được 15 phút, ngay vào đầu giờ chiều, ông Edwin Storek là chuyên gia đào tạo chuyên sâu của Học viện giáo dục và đào tạo luật sư (Deutsches Anwaltsinstitut ) được thành lập cách đây đã 60 năm, giới thiệu chuyên đề về giáo dục và đào tạo các luật sư chuyên ngành được Đoàn Luật sư công nhận. Đây là cơ sở giáo dục và đào tạo, bồi dưỡng luật sư chuyên ngành và công chứng viên có uy tín với chất lượng cao, tự chủ về tài chính (không vì mục đích kinh doanh) và là chuẩn mực cho các cơ sở đào tạo khác, có mối quan hệ chặt chẽ với BRAK và các Đoàn Luật sư địa phương, với truyền thống và kinh nghiệm lâu dài. Kết hợp với các Đoàn Luật sư là cách thức tiết kiệm tốt nhất, đồng thời giản khâu đi lại và giảm chi phí cho người học. Cách thức đào tạo, bồi dưỡng rất đa dạng, như tổ chức các lớp bồi dưỡng ngắn hạn tại các khách sạn khắp nước Đức và tổ chức tại 3 Trung tâm bồi dưỡng, trong đó kế hoạch năm 2017 dự kiến có trên 40.000 người tham gia.

Luật sư Edwin Storek thuyết trình đề tài giáo dục và bồi dưỡng luật sư chuyên ngành

tại Học viện giáo dục và đào tạo luật sư (DAI) chiều ngày 12/7/2017

       Chương trình bồi dưỡng đối với luật sư chuyên ngành là chuyên sâu, cập nhật những thông tin mới nhất, Học viện mời những giảng viên có uy tín và kinh nghiệm nghề nghiệp, cung cấp cho học viên các tài liệu học tập từ nhà in riêng của Học viện. Một khoá bồi dưỡng chỉ khoảng 50 người, có bộ phận đánh giá chất lượng học tập của các học viên thông qua việc khảo sát ý kiến của học viên. Học viện đào tạo, bồi dưỡng cho những người muốn trở thành luật sư chuyên ngành, giới thiệu có hệ thống và khoá học cấp tốc theo từng chủ đề và thuyết trình các vấn đề mới thuộc về lập pháp, phán quyết điển hình; tiến hành kiểm tra và cấp giấy chứng nhận khoá học. Ngoài ra, Học viện có thể cung cấp những khoá học trên mạng liên quan đến một số nội dung giới hạn (thời gian 2,5 giờ) định hướng từ tình hình thực tiễn của luật sư và cách giải quyết.

Các thành viên trong Đoàn công tác VBF cùng trao đổi với Luật sư Edwin Storek...

        Mức học phí của học viên ở mức trung bình, như sắp tới chuẩn bị khoá bồi dưỡng về cách thức mở và đưa vào sử dụng hộp thư điện tử của Luật sư thì mức học phí là 125 Eur. Trả lời câu hỏi của thành viên Đoàn công tác VBF về mức học phí, ông Edwin Storek cho biết các chi phí đào tạo được nhận lại qua mức phí của học viên, hoàn toàn không nhận hỗ trợ của Nhà nước, với mục tiêu hoạt động công ích nên không phải đóng các khoản thuế, nhưng nếu có lợi nhuận, Học viện sử dụng để đầu tư tiếp cơ sở vật chất như ở Hamburg. Học viện cũng tính toán trước được các chi phí dự kiến, có bao nhiêu người tham gia để có thể cân bằng về tài chính, thậm chí tính toán từ nguồn thu từ các lớp bồi dưỡng có đông người tham gia để bù đắp cho những khoá ít người. Đối với đội ngũ giảng viên, Học viện luôn tìm kiếm và trả thù lao (có thể từ 1- 2.000 Eur cho 5 giờ) cho các luật sư với uy tín và kinh nghiệm thực tiễn (không phải là những khoá học về lý thuyết khoa học) tham gia giảng dạy. Cách trình bày gần gũi, với các số liệu chứng minh cụ thể, bài thuyết trình của ông Edwin đã gây ấn tượng rất mạnh với các thành viên Đoàn công tác…

Luật sư Edwin Storek chụp ảnh lưu niệm với Đoàn công tác VBF

sau buổi thuyết trình chiều 12/7/2017

        Vấn đề đặt ra là trong điều kiện môi trường phát triển nghề luật sư Việt Nam hiện nay có khả năng xây dựng và phát triển chế độ luật sư chuyên ngành hay không ? Đây thật sự trở thành chủ đề thảo luận khá sôi nổi giữa các thành viên của Đoàn công tác VBF với luật sư Kei-Lin Ting-Winarto. Thực tế thì những năm qua, nghề luật sư ở Việt Nam đã có bước chuyển trong việc định hướng phát triển các ngành nghề dịch vụ pháp lý cung cấp cho các chủ thể xã hội theo các phạm vi được quy định trong Luật Luật sư, nhưng tập trung chủ yếu vào việc tham gia tố tụng và tư vấn, cung cấp dịch vụ pháp lý khác. Đã có nhiều luật sư và tổ chức hành nghề luật sư khẳng định được uy tín, tạo được sự tin cậy của khách hàng trong lĩnh vực tố tụng và tư vấn, nhất là tư vấn thương mại quốc tế. Tuy nhiên, chiến lược phát triển luật sư theo hướng chuyên nghiệp hoá đòi hỏi phải giải bài toán giữa yêu cầu rất cao nhằm hình thành đội ngũ luật sư có kiến thức chuyên sâu và kinh nghiệm thực tiễn phong phú để tạo sự tin cậy của các chủ thể xã hội, với việc làm sao phủ kín nhu cầu cung cấp dịch vụ pháp lý rất đa dạng của người dân.  Đánh giá cho đúng nhu cầu, xác định đúng ranh giới khác biệt tạo ra mũi nhọn những phạm vi phát triển nghề luật sư, định danh các tiêu chuẩn cần thiết để trở thành luật sư chuyên ngành với tư cách là giá trị thương hiệu, uy tín của luật sư… là những vấn đề cần giải mã khi đặt vấn đề xây dựng chế độ luật sư chuyên ngành tại Việt Nam.

Tháp chuông cổ bên cạnh trụ sở BRAK

        Thực tế thì một số quốc gia châu Á như ở Hàn Quốc đã hình thành luật sư chuyên ngành và ở Trung Quốc đã có 4 khu vực đang áp dụng thí điểm luật sư chuyên ngành từ kinh nghiệm của CHLB Đức. Do đó, tham khảo các quy định và thực tế chế độ luật sư chuyên ngành với mức độ phát triển rất cao của BRAK đã trở thành chủ đề quan trọng trong chuyến đi lần này của Đoàn công tác VBF nhằm nghiên cứu kỹ lưỡng và cân nhắc những điểm hợp lý có thể vận dụng phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam.

Nét độc đáo của một tòa nhà ở Berlin...

         Vào 19 giờ tối ngày 12/7/2017, đại diện Lãnh đạo BRAK và TS. Stefan Hulshorster là Giám đốc Quỹ IRZ đã tổ chức bữa ăn tối nhân chuyến thăm và làm việc của Đoàn công tác VBF tại Nhà hàng “Reinhard’s im Nikolaiviertel”.

Hoài Phan (Gửi về từ Berlin, CHLB Đức)