KÝ SỰ NHẬT BẢN…

Kỳ IV: Đến với Đoàn Luật sư tỉnh Shizuoka…

Nhà ga Tokyo, nơi Đoàn công tác khởi hành đi tỉnh Shizuoka vào trưa ngày 7/12/2016

Theo chương trình, ngoài việc khảo sát, làm việc tại thủ đô Tokyo, Đoàn sẽ đến thăm và làm việc tại Đoàn Luật sư tỉnh Shizuoka. Sau hơn 3 giờ trao đổi sôi nổi về mô hình chế độ luật sư trực ban hình sự, Đoàn đã đến nhà ga tàu điện ngầm Tokyo nổi tiếng có lịch sử hơn 100 năm để đi tàu cao tốc Shinkansen khởi hành vào lúc 13 giờ 03 ngày 7/12/2016. Đi chừng được 40 phút, mọi người cố nhìn bên phải tàu cao tốc để tìm kiếm hình ảnh núi Phú Sĩ (Fuji) hùng vĩ như là biểu tượng của đất nước Nhật Bản, nhưng thật tiếc ngọn núi với đỉnh băng phủ tráng nay bị che khuất bởi những tầng mây lớn.

Bên trong Nhà ga tàu điện ngầm Tokyo trưa 7/12/2016

Ngay sau khi xuống ga tàu, Đoàn đã đến tham quan Trung tâm hỗ trợ tư pháp Nhật Bản, được nghe Giám đốc Trung tâm là Luật sư Nakamuara và Phó Giám đốc- Luật sư Suwabe Fumito nhiệt tình giới thiệu về quá trình hình thành của Trung tâm từ năm 2006. Tên gọi của Trung tâm (“Houterasu”) hàm chứa nội dung người dân hy vọng được hưởng ân huệ từ ánh sáng pháp luật. Trung tâm gồm Văn phòng đặt tại Shizuoka, còn có 61 địa điểm, mở cửa dịch vụ cung cấp thông tin đa ngôn ngữ, giới thiệu miễn phí các tổ chức, đoàn thể liên quan như Đoàn Luật sư hay hệ thống pháp luật Nhật Bản giúp giải quyết vấn đề phù hợp với nội dung cần tư vấn. Trong trường hợp đối với người cư trú hợp pháp có địa chỉ ở Nhật Bản không đủ khả năng tài chính và mức thu nhập chưa đủ đáp ứng nhu cầu nhất định, Trung tâm thực hiện tư vấn pháp luật miễn phí bởi các chuyên gia, hoặc có thể tạm ứng trước phí luật sư cho họ. Hoạt động của Trung tâm rất phong phú, ví dụ một người muốn ly hôn, nhưng không biết tìm luật sư chuyên về hôn nhân gia đình ở đâu, hoặc đề nghị cung cấp luật sư chỉ định theo yêu cầu của Nhà nước, Trunh tâm đều đáp ứng. Điều thú vị là Trung tâm cũng có thể thực hiện dịch vụ cung cấp thông tin đa ngôn ngữ đối với người nước ngoài thông qua cuộc đàm thoại ba bên giữa người có yêu cầu, nhân viên của Houterasu và phiên dịch viên.

Các thành viên Đoàn công tác xem thao tác trên internet tra cứu thông tin pháp luật tại Trung tâm hỗ trợ Tư pháp Nhật Bản (Houterasu)

Thật sự thì chính quyền Nhật Bản đầu tư rất lớn cho hoạt động của Trung tâm nhằm đáp ứng yêu cầu thụ hưởng các dịch vụ pháp lý đa dạng, phong phú của người dân. Toàn bộ các khoản đầu tư ban đầu (351 triệu yên) và chi phí hàng năm (năm 2015 là 15,2 tỷ yên) đều do ngân sách nhà nước Nhật Bản chịu trách nhiệm. Để so sánh khoản chi này, có thể so sánh với tổng ngân sách chi cho bào chữa chỉ định là 15,4 tỷ yên, trong tổng ngân sách của toàn Nhật Bản cùng năm là 96.342 tỷ yên. Trong hoạt động phi hình sự của Trung tâm, có tới 58,5% hoạt động có sự tham gia của luật sư và có trên 20.000 luật sư Nhật Bản ký hợp đồng với Trung tâm.

Liên quan hoạt động cung cấp dịch vụ bào chữa chỉ định, ông Fumito cho biết, khi một người bị bắt và bị hạn chế tự do thân thể đều có quyền nhờ luật sư và nhà nước có trách nhiệm chỉ định luật sư cho họ đối với các tội có mức phạt tù có lao động trên 3 năm. Từ tháng 4/2017, tất cả các vụ án hình sự từ khi khởi tố bị can đều phải có luật sư chỉ định và dĩ nhiên, tất cả các bị cáo ra Toà đều phải có luật sư bào chữa. Trong trường hợp bị cáo có tiền thuê luật sư bào chữa thì nhà nước không cần chỉ định, còn nếu không thuê luật sư thì nhà nước sẽ chỉ định. Các hoạt động chỉ định luật sư này chủ yếu thông qua Houterasu, trong đó có tới 69% số luật sư Nhật Bản tham gia hoạt động bào chữa trong lĩnh vực hình sự ký hợp đồng với Trung tâm.

Tôn chỉ của Houterasu là nhằm tránh phân biệt giữa những người có tiền và không có tiền trong quá trình thụ hưởng sự trợ giúp pháp lý, mặc dù trên thực tế các khoản chi phí hỗ trợ này là rất lớn. Trả lời câu hỏi thành viên của Đoàn về tiêu chí đánh giá khả năng tài chính và mức thu nhập để có thể quyết định việc tư vấn pháp luật miễn phí, ông Fumito cho biết Trung tâm có đưa ra các tiêu chí dựa trên mức thu nhập hàng tháng hoặc hiện trang tài sản mà họ sở hữu. Chẳng hạn, một người độc thân thu nhập dưới 182.000 yên/tháng là đối tượng được tư vấn pháp luật miễn phí tại Trung tâm.

Một góc Shizuoka bên cạnh Trung tâm hỗ trợ tư pháp Nhật Bản (Houterasu) chiều 7/12/2016

Vào 16 giờ 30, Đoàn công tác được Luật sư Hide Doko- Chủ tịch Đoàn Luật sư tỉnh Shizuoka cùng các Phó Chủ tịch đã đến chào xã giao và trao đổi về tổ chức và hoạt động của Đoàn Luật sư tỉnh Shizuoka. Đây là tỉnh đã ký Thoả thuận hợp tác với Đoàn Luật sư Hà Nội và Đoàn Luật sư tỉnh Thừa Thiên- Huế, nhiều luật sư của tỉnh này đã sang thăm Việt Nam.

Luật sư Hide Doko- Chủ tịch Đoàn Luật sư Shizuoka phát biểu chào mừng Đoàn công tác VBF

Trong lời phát biểu chào mừng Đoàn công tác VBF, Luật sư Hide Doko đã cố gắng nói đôi lời bằng tiếng Việt mà ông tự tra cứu trên mạng Internet, giới thiệu về lịch sử của tỉnh Shizuoka nơi có ngọn núi Fuji là biểu tượng của Nhật Bản, đồng thời có quê hương của Ngài Asaba Sakitaro- người đã hỗ trợ tài chính, chu cấp nơi cư ngụ cho Phan Bội Châu- Nhà chí sĩ yêu nước của dân tộc Việt Nam, đặt nền móng cho tình hữu nghị lâu bền giữa nhân dân hai nước. Nơi đây còn lưu dấu bia tưởng niệm mà Phan Bội Châu xây dựng khi quay trở lại Nhật Bản vào năm 1917 đến thăm làng Higashi Asaba, nơi có mộ phần của gia đình Sakitaro.

Ban lãnh đạo Đoàn Luật sư tỉnh Shizuoka tại buổi tiếp Đoàn công tác VBF vào chiều 7/12/2016

Vào lúc 18 giờ cùng ngày, Ban lãnh đạo Đoàn Luật sư tỉnh Shizuoka đã mở tiệc chiêu đãi trọng thể Đoàn công tác VBF. Luật sư hai nước có điều kiện tìm hiểu, trao đổi về hoạt động nghề nghiệp trong tinh thần hữu nghị nồng ấm, hứa hẹn nhiều tiềm năng hợp tác lâu dài giữa JFBA, Đoàn Luật sư tỉnh Shizuoka với VBF và một số Đoàn luật sư địa phương của Việt Nam.

Một góc Shizuoka bên cạnh Trung tâm hỗ trợ tư pháp Nhật Bản (Houterasu) chiều 7/12/2016