KÝ SỰ NHẬT BẢN…

Kỳ V: Kinh nghiệm triển khai chế độ luật sư trực ban hình sự tại Đoàn Luật sư tỉnh Shizuoka và tham dự một phiên toà hình sự

Nắng sớm trên đường phố Shizuoka ngày 8/12/2016

Sáng 8/12/2016, Đoàn công tác VBF tiếp tục tham khảo, nghiên cứu thêm mô hình luật sư trực ban hình sự thông qua bài thuyết trình của Luật sư Ogawa Hisachi- Chủ nhiệm Uỷ ban chuyên bào chữa về hình sự, đề cập phân điểm luật sư trực ban và thủ tục cụ thể khi phân điểm tại Đoàn Luật sư Shizuoka. Tỉnh Shizuoka tiếp giáp với Thái Bình Dương có dân số 3,7 triệu người, có nhiều người nước ngoài sinh sống. Toà án tỉnh đặt tại Thành phố Shizuoka và có 5 Chi nhánh Toà. Đoàn Luật sư Shizuoka là Đoàn có quy mô trung bình, chỉ có 460 luật sư thành viên được chia là 3 Chi nhánh Đoàn.

Luật sư Ogawa Hisachi (Đoàn Luật sư Shizuoka) thuyết trình sáng 8/12/2016

Như phần giới thiệu về chế độ luật sư trực ban hình sự đã nêu, đây là chế độ bảo đảm cho quyền của người bào chữa theo nguyện vọng của bị can sau khi được thực hiện thủ tục giới thiệu người bào chữa theo Điều 31.2 Bộ luật tố tụng hình sự Nhật Bản. Một trong những đặc điểm của Đoàn Luật sư tỉnh Shizuoka là sự phân điểm luật sư trực ban cụ thể. Chẳng hạn, tại Chi nhánh Shizuoka, cơ chế thường trực vào các ngày trong tuần được phân công: Từ thứ hai đến thứ tư: 2 người trực; thứ năm: 3 người trực; thứ sáu: 4 người trực; ngày cuối tuần: 2 người trực. Trong một lần trực sẽ tiếp nhận tối đa 2 vụ án bào chữa chỉ định cho bị can và 2 yêu cầu luật sư trực ban. Trong trường hợp có 4 người trực thì vụ án được bào chữa chỉ định sẽ theo thứ tự 1, 2, 3, 4, còn yêu cầu luật sư trực ban sẽ phân theo thứ tự 4, 3, 2, 1 để cân bằng trách nhiệm. Đối với Chi nhánh Numaza, do đặc thù khu vực này ở phía đông, di chuyển đông- tây tương đối dễ dàng vì có xe bus tốc độ cao, đường cao tốc, nhưng việc di chuyển theo hướng nam- bắc khá khó khăn. Chi nhánh Đoàn Luật sư nơi đây sẽ phân bổ luật sư trực ban tại các Văn phòng luật sư gần kề với Sở Cảnh sát địa phương.

Luật sư Ogawa Hisachi cũng giới thiệu nhiều biểu mẫu, cách thực hiện rất đáng tham khảo liên quan đến việc triển khai chế độ luật sư trực ban hình sự tại tỉnh Shizuoka. Trình tự cơ bản trong ngày sẽ được triển khai, ví dụ: Đoàn Luật sư đã nhận yêu cầu luật sư trực ban sẽ chuyển yêu cầu tới luật sư trực ban ngày hôm đó, rồi gửi giấy tờ như báo cáo nhận điện thoại, điện tín, sau đó luật sư trực ban sẽ gặp mặt bị can trong vòng 24 giờ. Nếu thông tin tiếp nhận qua báo đài thì luật sư sẽ kiểm tra, còn trong trường hợp yêu cầu từ người thân thì trước khi đi gặp luật sư sẽ liên hệ với người yêu cầu để xác định. Để việc gặp được thuận tiện, luật sư trực ban sẽ điện thoại đến Sở cảnh sát để hỏi xem bị can đã được dẫn giải đến đồn hay chưa ? Đáng chú ý là khi đến đồn cảnh sát, luật sư cần xuất trình giấy tờ Thẻ luật sư nếu có yêu cầu, trong trường hợp bị can đang bị lấy lời khai thì luật sư trực ban cũng có thể dừng cuộc điều tra đó để gặp mặt bị can… Trong vòng 3 ngày sau khi gặp mặt, luật sư trực ban sẽ nộp báo cáo gặp mặt cho Đoàn Luật sư.

Các thành viên trong Đoàn công tác VBF tại phiên thuyết trình chiều ngày 8/12/2016

Chỉ tính riêng năm 2015 và 3 tháng đầu năm 2016, Đoàn Luật sư tỉnh Shizuoka đã tiếp nhận giải quyết tại 3 Chi nhánh tổng cộng 1.466 yêu cầu cần luật sư trực ban. Tỷ lệ người đăng ký luật sư trực ban tuy có giảm, do vấn đề chất lượng tư vấn của luật sư trực ban đòi hỏi ngày càng cao hơn.

Sau khi nghỉ ăn cơm hộp ngay tại trụ sở Đoàn Luật sư, Đoàn công tác đã đến trụ sở Toà án địa phương cấp tỉnh Shizuoka để dự khán một phiên toà hình sự tại phòng số 202 do Thẩm phán Sato làm chủ toạ xét xử một bị cáo vi phạm Luật an toàn giao thông, lái xe trong tình trạng uống rượu say tự gây ra tai nạn đâm vào hố bên đường.

Các thành viên Đoàn công tác chăm chú theo dõi phần điều hành của vị Thẩm phán chủ toạ, người hoàn toàn không biết trước hồ sơ vụ án ngoài bản cáo trạng, chủ trì việc thẩm tra chứng cứ, xét hỏi và tranh luận giữa kiểm sát viên và luật sư bào chữa. Không gian phòng xử thoáng rộng, vị trí ngồi của kiểm sát viên và luật sư ngang bằng nhau, bị cáo hoặc nhân chứng sau khi tuyên thệ được ngồi khai báo, bục ghế Thẩm phán ở trên cao, riêng các thư ký Toà án cũng khoáng áo thụng dài tay như Thẩm phán, ngồi đối diện với bị cáo, có máy camera ghi nhận diễn biến phiên toà. Toàn bộ các vị trí ngồi đều có máy vi tính và có 2 TV màn hình lớn treo trên tường để các bên có thể xem xét các tài liệu, chứng cứ xuất trình.

Nội dung vụ án đơn giản ở chỗ bị cáo mắc chứng bệnh nghiện rượu, đã từng đi cai nghiện trong bệnh viện, sau khi ra viện được anh trai có Công ty chuyên vận chuyển hàng đông lạnh nhận vào làm việc. Vào tháng 10/2016, bị cáo sau khi dậy sớm lái xe đến Công ty, chuyển hàng đến một số siêu thị, đã dừng ghé nhiều lần, mua rất nhiều lon rượu có nồng độ cồn 9 độ để uống, đến mức chạy loạng gần 400 m rồi tự gây ra tai nạn, may không có nạn nhân. Mặc dù bị cáo nhận tội, kiểm sát viên đã trưng ra toàn bộ hệ thống 14 bộ chứng cứ để chứng minh hành vi phạm tội của bị cáo và đề nghị mức hình phạt 7 tháng tù có lao động bắt buộc, nhưng luật sư bào chữa đã thẩm vấn kỹ quá trình cai nghiện rượu, các giải pháp và lời cam kết của bị cáo bỏ hẳn rượu để cố gắng trở thành người tử tế với sự hỗ trợ của em gái và anh trai. Diễn biến phiên toà cho thấy sự điều hành nghiêm túc nhưng thân thiện của Thẩm phán, các bênh tranh tụng đúng mức và Toà hỏi về lịch làm việc của luật sư để dự kiến tuyên án vào 9 giờ 50 ngày 15/12/2016.

Trụ sở Toà án địa phương cấp tỉnh Shizuoka, nơi Đoàn công tác VBF đến dự khán phiên toà hình sự vào chiều 8/12/2016

Sau khi kết thúc phiên toà, Thẩm phán Sato đã quay trở lại phòng xử và vui vẻ giải đáp nhiều câu hỏi của các thành viên trong Đoàn về thủ tục tố tụng hình sự ở Nhật Bản, vị trí ngồi của luật sư, thủ tục luật sư tham gia phiên toà, cũng như niềm tin nội tâm của ông đối với nghề Thẩm phán nói chung và vụ án này nói riêng. Ông hy vọng mối quan hệ giữa tổ chức luật sư hai nước ngày càng phát triển.

Luật sư Harada Kenichi giới thiệu khái quát về Đoàn Luật sư Shizuoka, công tác bảo vệ, quản lý hội viên và công việc của Ban Thường vụ vào 15 giờ chiều ngày 8/12/2016.

Rời khỏi phòng xử án, Đoàn công tác đã quay trở lại trụ sở Đoàn Luật sư Shizuoka, nghe Luật sư Hadara Kenichi giới thiệu khái quát về Đoàn luật sư Shizuoka, công tác bảo vệ hội viên, quản lý hội viện và công việc của Ban Thường vụ. Đoàn cũng sẽ đến thăm Văn phòng luật sư Ohtemachi toạ lạc tại thành phố Shizuoka vào cuối giờ chiều nay…